Buôn Đôn và những nỗi buồn
Chúng tôi đến Yok Đôn – mà cụ thể là đến Buôn Đôn vào một ngày cuối năm 2013 theo “tiếng gọi” của nhiều con bệnh nan y rằng đó là xứ sở của nhiều loại thảo dược giúp cho bất kỳ ai có nhu cầu bồi sức, làm đẹp, thải độc, chữa bệnh nan y… được toại ý.
Không ít kẻ bán lẫn người mua tin sái cổ rằng lúc sinh thời, nhờ các loại thảo dược có “xuất thân” từ Vườn Quốc gia Yok Đôn mà dũng sĩ “Vua voi” Amakông sống thọ hơn 100 tuổi, năm 80 tuổi vẫn lấy được vợ đẹp và sinh con. Người ta còn râm ran nhiều điều thần hiệu khác của thảo dược Buôn Đôn như hàn gắn tình vợ chồng, tô thắm các cuộc tình, giúp hoàn đồng, cải lão…. Nhưng chuyện không như họ nghĩ!
1. Bây giờ thì địa danh Buôn Đôn, hay nói cụ thể hơn là buôn Trí (xã Krông Ana, huyện Buôn Đôn, Đắk Lắk) đã là địa danh quá nổi tiếng. Nơi này là quê hương của núi rừng Yok Đôn – vùng đất của những dũng sĩ săn bắn và thuần dưỡng voi rừng, tiếng M’nông bản địa gọi là gru, mà gru vĩ đại nhất là già Amakông. Trong cuộc đời của mình, cụ đã săn bắt và thuần dưỡng thành công 298 con voi rừng, một kỷ lục đáng nể mà sau cụ chẳng ai có thể lập được thành tích ấy.
“Vua voi” Amakông mất vào ngày 3/11/2012. Mộ cụ nằm ở đầu buôn, được kiến trúc theo lối mộ tháp rất uy nghiêm. Bà Me Lĩnh, người con gái đầu của cụ cho biết tổng chi phí làm mộ cho cụ khoảng 500 triệu đồng với hàng chục con trâu, heo được mổ thịt để đãi cả làng. Còn gà vịt và ché rượu nhiều không đếm xuể.
Ngày cụ Amakông mất, tôi có ghé buôn Trí tiễn đưa cụ về mãi với núi rừng Yok Đôn – nơi từng lưu dấu bước chân của cụ cùng biết bao thế hệ gru với những đàn voi rừng dũng mãnh. Ngày cụ mất, du khách và những người quý mến cụ đến tiễn đưa rất đông. Ai mà chẳng muốn chứng kiến khoảnh khắc về với đất của một huyền thoại Tây Nguyên.
Bà Me Lĩnh bộc bạch rằng sự quan tâm này giúp gia đình ấm lòng: “Lúc còn sống ông già hiền lành, vui tính, hay kể nhiều chuyện về voi, về rừng. Ông già lại biết nhiều về cây thuốc quý giúp ăn được, ngủ được, giúp khỏe mạnh, sống lâu… nên ai cũng thích, cũng quý”.
Cái sự đông người ấy, đó là câu chuyện của ngày hôm qua. Còn bây giờ, khách đến Buôn Đôn chẳng mấy ai nhớ chuyện ghé thăm gru huyền thoại: “Buôn Đôn với những ngôi nhà sàn cổ cùng đàn voi nhà vẫn có sức hút với du khách gần xa. Người ta đến Buôn Đôn vì điều đó, và quan trọng là để mua những cây thuốc quý, đặc biệt là các loại nấm có tác dụng chữa bệnh này bệnh kia. Người ta đến Buôn Đôn chỉ vì như vậy thôi, từ sau khi tin cụ Amakông mất, đến Buôn Đôn, đâu có mấy người ghé khu nhà mồ để… thăm cụ”.
Tôi nghe anh Quốc Bảo, một hướng dẫn viên khi đưa khách từ Sài Gòn lên thăm “xứ sở voi” bộc bạch điều ấy mà… chạnh lòng: “Cái sự vô tình của con người ta, âu đó là chuyện thường tình. Tôi chỉ băn khoăn ở chỗ có quá nhiều du khách đến Buôn Đôn tiếng là tham quan du lịch để giải trí nhưng kỳ thực lại tiếp tay cho nạn phá rừng, tàn sát voi và tự hại chính mình khi ồ ạt mua các loại thảo dược có tác dụng chữa một số bệnh lẫn… độc hại” – anh Bảo, nói.
Cận cảnh một quầy bán thảo dược.
2. Rời mộ của dũng sĩ Amakông, tôi vào trung tâm Khu du lịch Buôn Đôn để rồi nhận ra những điều chia sẻ của anh Quốc Bảo là có thật. Hầu như quầy hàng lưu niệm nào ở đây cũng bày bán các sản phẩm liên quan đến các loài mãnh thú có tên trong Sách đỏ Việt Nam, đặc biệt là gấu, cọp, voi như nanh, vuốt, móng. Nhưng “nổi tiếng”, phổ biến và được nhiều khách du lịch mua là những mặt hàng liên quan đến loài thú khổng lồ như còng đeo tay bằng xương voi, ngà voi, lông đuôi voi.
Có chủ quầy còn bày bán những chiếc đuôi voi còn dính lông tua tủa. Mỗi chiếc lông đuôi voi tùy lớn nhỏ, dài ngắn được bán với giá dao động từ 100.000-200.000 đồng: “Lông đuôi voi tốt lắm, may mắn lắm, có nó trong người xua đuổi được tà khí, đường công danh, sự nghiệp được hanh thông, cầu gì, ước gì đều được hết” – mấy ông bà chủ quầy khi chào hàng cứ nói oang oang như thế.
Cùng với những sản phẩm từ động vật hoang dã, như đã nói, thời gian gần đây quê hương của dũng sĩ Amakông rộ lên nạn buôn bán thảo dược được những người bán bảo là các thành phần trong bài thuốc tráng dương bổ thận của “Vua voi”.
Đáng chú ý là những tai nấm lớn bé với đủ loại hình dạng, chủng loại được bày la liệt: “Nấm này bổ lắm, đồng bào ở đây nhờ dùng nó thường xuyên mà ai cũng mạnh khỏe khù khù. Một ký tùy loại giá 300.000-600.000 đồng. Dân thành phố lên đây mua dữ lắm, có người mua cả chục ký về để dành dùng dần vì giá quá rẻ. Nghe đâu ở phố họ bán đến mấy triệu đồng một ký lận”.
Rất nhiều voi Buôn Đôn bị chết thảm bởi thú sở hữu hàng độc của du khách.
Lúc mời khách mua “nấm thần dược”, người phụ nữ tên Lam giọng liến thoắng như thế. Ở quầy cạnh bên, ông Bình, ngoài 50 tuổi cũng rỉ rả vào tai khách những tác dụng siêu hạng của những tai nấm khổng lồ được người bản xứ thu hái ở núi rừng Yok Đôn: “Bệnh phát là do cơ thể bị tồn chất độc không thải ra được. Muốn hết bệnh thì phải tống thải độc chất ra ngoài cơ thể và các loài thảo dược ở đây, nhất là những loại nấm này thải độc siêu lắm”.
Những người bán tiết lộ các thứ nấm mà họ bán được du khách khắp trong Nam ngoài Bắc khi đến Buôn Đôn mua ào ạt, có người lập hẳn đường dây chuyên thu gom vận chuyển sang Trung Quốc bán cho dân nhà giàu bên ấy, hay xuất ngược trở lại thị trường Việt Nam bán với giá gấp chục lần: Ai cũng thích nấm Buôn Đôn bởi nó có nhiều dược tính nhờ hấp thụ tinh khí của núi rừng với nguồn nước từ dòng chảy của sông Sêrêpốk” – ông Bình, quả quyết.
Hôm chúng tôi đến Buôn Đôn vào cuối tuần, có khá nhiều du khách đến tham quan mua cao voi, lông đuôi voi, còng đeo tay bằng ngà voi, các loại cây thuốc bản xứ và hẳn nhiên, cả những tai “nấm thần dược”. Khách mua hàng ai cũng phấn chấn vì mua được sản phẩm đặc trưng của Tây Nguyên. Tất cả họ chẳng ai bận tâm đến việc mua sắm đó của mình là tiếp tay cho vấn nạn tàn sát voi cũng như nạn tận diệt rừng già với các loài thú quý, cỏ cây bị triệt diệt để phục vụ cho nhu cầu hàng độc của họ.
Xem thêm: Du lịch Tây Nguyên
N.Thành Dũng/CAND
Bài viết: Buôn Đôn và những nỗi buồn (https://dulich.nao.vn/buon-don-va-nhung-noi-buon.html) được biên tập bởi BTV Du lịch nào! (https://dulich.nao.vn). Vui lòng liên kết khi tái sử dụng. Cảm ơn.
